ಜಡ್ಜ್ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಳ: ಸುಪ್ರೀಂ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ದೇಶನ

ಜಡ್ಜ್ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಳ: ಸುಪ್ರೀಂ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ದೇಶನ

ಸೂಕ್ತತೆಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು 62 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಮ್ಮ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನ*

"ಅನುಭವಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಕ್ಷೀಣತೆಯನ್ನು" ತಡೆಯಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸನ್ನು 62 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1 ರಂದು, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸನ್ನು 60 ರಿಂದ 62 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು. 2002 ರ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಿವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.

ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜೋಯ್ಮಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ವಿ. ಮೋಹನ ಅವರ ಪೀಠವು ನೀಡಿದ ಆದೇಶವು , ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಸಿಕ್ಕಿಂ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಈ ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು 60 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸೂಕ್ತತೆಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು 62 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಲು ತಮ್ಮ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು.

ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು "ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಬೇಗ, ಆದ್ಯತೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ" ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

58 ರಿಂದ 60 ರ ವರೆಗೆ:

ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಮೊದಲು 58 ರಿಂದ 60 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂಘ vs ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (1991) ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ರಂಗನಾಥ ಮಿಶ್ರಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಎ.ಎಂ. ಅಹ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಪಿ.ಬಿ. ಸಾವಂತ್ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕೆಲಸದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು "ನ್ಯಾಯ ಆಡಳಿತದ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್‌ಪಿನ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿತು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅನುಭವವು ಅನಿವಾರ್ಯ ಪರಿಗಣನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿತು.

ಈ ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಪುನರ್ ಪರಿಶೀಲನಾ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದವು. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂಘ vs ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (1993) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ.ಎನ್. ವೆಂಕಟಾಚಲಯ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಅಹ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಸಾವಂತ್ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು 60 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಯ ವಯಸ್ಸಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 58 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯು ಅಧಿಕಾರಿಯ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು "ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನಿರಂತರ ಉಪಯುಕ್ತತೆ"ಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

ಇತರ ರಾಜ್ಯ ನೌಕರರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು: "ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಯು 'ಉದ್ಯೋಗ'ದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ನೌಕರರಲ್ಲ." ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹೇಳುವಂತೆ, ರಾಜ್ಯದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.

*2002 ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸೂ 62 ಅನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು*

ಅಖಿಲ ಭಾರತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂಘ vs ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (2002) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ , ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸನ್ನು 62 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಶೆಟ್ಟಿ ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿ.ಎನ್. ಕಿರ್ಪಾಲ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜಿ.ಬಿ. ಪಟ್ಟನಾಯಕ್ ಮತ್ತು ವಿ.ಎನ್. ಖರೆ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಕೇಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ 62 ರವರೆಗಿನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮರು ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವಂತೆ ಅದು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು.

ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು "ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ, ಆದರೆ ಬಾಕಿ ಹುದ್ದೆಗಳ ಬಾಕಿಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮರು ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1 ರ ಆದೇಶವು ಆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಫಾರಸಿಗೆ ಮರಳುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ. ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸನ್ನು 60 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಯ ಅನುಮೋದಿತ ಬಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅರ್ಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ "ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹುದ್ದೆಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ" ಎಂದು ಅದು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಮರ್ಥ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು "ಸ್ವತಂತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಿತ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಬಲದ ನಡುವಿನ "ಅಂತರ"ವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ.

ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ವಿಕಾಸ್ ಸಿಂಗ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅನುಮೋದಿತ ಬಲವನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ. ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಾರಣವು "ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಲದಿಂದ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ.

ಅನುಭವಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಕ್ಷೀಣತೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮಂಜೂರಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಬಲದ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು "ಈ ಸಮಯದ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನ್ಯಾಯವು "ಭರ್ತಿ ಮಾಡದ ಹುದ್ದೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಂಕುಬೂದಿಯಾಗಿ" ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

"ಎದೆಯುರಿ" ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಒಂದು ಕಾರಣವಲ್ಲ.

ಈ ಹೆಚ್ಚಳವು "ಇತರ ವರ್ಗದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಎದೆಯುರಿ" ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯಗಳು ವಾದಿಸಿದವು . 233 ಮತ್ತು 235 ನೇ ವಿಧಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೇಮಕಾತಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮೂಲ, ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತೋರಿಸಿತು . ಈ ಹೆಚ್ಚಳವು ಇತರ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ "ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡಿಂಗ್ ಪರಿಣಾಮ" ಬೀರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ.

*ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ "ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ" -*

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು 60 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರೆ, ರಾಜ್ಯವು "ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡವರ ಸಂಬಳದ ಜೊತೆಗೆ" ಅವರ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಬಾಕಿಗಳನ್ನು ಭರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ . ಅನುಭವಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು 62 ಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಆ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಬಾಕಿಗಳ ಹೊರೆ "ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

62 ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ಈ ಹೆಚ್ಚಳವು 60 ರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಅಂತಹ ಷರತ್ತನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು, ಸಾಬೀತಾದ ಸಮಗ್ರತೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ "ಡೆಡ್‌ವುಡ್" ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, 60 ವರ್ಷ ತಲುಪಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು 62 ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026 ರಂದು ಅಥವಾ ನಂತರ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆದೇಶದಲ್ಲಿನ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಸೇರಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಉಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅನುಸರಣಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1 ರಂದು ನಡೆಯಲಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ಅಖಿಲ ಭಾರತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂಘ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌