ಡ್ರಗ್ಸ್, ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಅಪರಾಧಗಳ ನೇರ ಸಂಜ್ಞೇಯತೆ ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ- ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್

ಡ್ರಗ್ಸ್, ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಅಪರಾಧಗಳ ನೇರ ಸಂಜ್ಞೇಯತೆ ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ- ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್

ಡ್ರಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ ಕಾಯ್ದೆ 1940 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಪರಾಧಗಳ ಕುರಿತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಜ್ಞಾನ (cognisance) ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮೊದಲು ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಕಮಿಟ್ (committal) ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ದಂಡ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಂಹಿತೆ (Code of Criminal Procedure) 1973 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 193 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಸಂಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿಧಾನದ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ, CrPC ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎನ್.ಜೆ.ಜಮಾದಾರ್ ಅವರು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದರು. ಔಷಧ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಾಲುದಾರರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ, ಡ್ರಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 27(d) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಪ್ರಕರಣವು 2016ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ನಂತರ “ಪ್ರಮಾಣಿತ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಲ್ಲ” ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಸಿಲ್ವಾಸ್ಸಾದ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಮುಂದೆ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತ್ತು.

ಪಿಟಿಷನರ್‌ಗಳು ವಾದಿಸಿದಂತೆ, ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿರುವ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಕಮಿಟ್ ಮಾಡದೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಜ್ಞಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಕ್ರಮದ ದೋಷಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿತು. ಡ್ರಗ್ಸ್ ರೂಲ್ಸ್ ನಿಯಮ 45 ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನಗತ್ಯ ವಿಳಂಬವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಮಾದರಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತಯಾರಕರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸದೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ (reanalysis) ಕೋರುವ ಹಕ್ಕು ಪಿಟಿಷನರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.

ಇನ್ನೂ, ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸುವ ವೇಳೆಗೆ ಔಷಧಿಯ ಶೆಲ್ಫ್ ಲೈಫ್ ಮುಗಿದಿದ್ದರಿಂದ, ಆ ಹಕ್ಕು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳು ಸೇರಿ, ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹರಣ ಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣ ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ದುರುಪಯೋಗ (abuse of process) ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಡ್ರಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ ಕಾಯ್ದೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 32(2) ಮತ್ತು ದಂಡ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಂಹಿತೆ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿತು. ಈ ಸೆಕ್ಷನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಅಧ್ಯಾಯ IV ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಲ್ಲದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಆದರೆ, ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಜ್ಞಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿಧಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

“ಸೆಕ್ಷನ್ 32(2) ನಲ್ಲಿ ‘ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ವಿಧವಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ ಹೊರತು’ ಎಂಬ ಉಳಿವು ವಿಧಿ ಇದ್ದರೂ, ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಜ್ಞಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿಧಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ,” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರದಾರರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಕಮಿಟ್ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆ ಅಪರಾಧವು ನೇರ ಸಂಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಬಾಕಿ ಇದ್ದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು.

ಪ್ರಕರಣ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: M/s. C.B. Healthcare & Others v. Union of