ವಕೀಲರು, ಜಡ್ಜ್‌ಗಳನ್ನು ಕೃತಕ ಬುದ್ದಿಮತ್ತೆ ಬದಲಾಯಿಸದು; ಅವರದನ್ನು ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಬಳಸಬಹುದು- ಎಐ ಬಗ್ಗೆ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಷಿ ಅವಲೋಕನ

ವಕೀಲರು, ಜಡ್ಜ್‌ಗಳನ್ನು ಕೃತಕ ಬುದ್ದಿಮತ್ತೆ ಬದಲಾಯಿಸದು; ಅವರದನ್ನು ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಬಳಸಬಹುದು- ಎಐ ಬಗ್ಗೆ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಷಿ ಅವಲೋಕನ

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ವಕೀಲ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು: ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಿ.ಎಂ. ಜೋಷಿ*

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ವಕೀಲರನ್ನು ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿಪರರು ಲಾಭಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ದಿನಾಂಕ 23.1.2025 ರಂದು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ವಿದಾಯ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಜೋಷಿ ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಷಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:

“ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಾವು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ವಕೀಲರನ್ನು ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಜೊತೆಗೆ, ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಮಗ್ರ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ನೀತಿಗಳ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮಗ್ರ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಬೇಕು.”

ತಾವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಷಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:

“ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾನು ಈ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ವಿನಯಭಾವ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಭಾವನೆ ಹೊಂದಿದ್ದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕರ್ತವ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ—ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಇದನ್ನು ಲಘುವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನನ್ನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಈ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಮತೋಲನದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಈ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಮತ್ತು ನಾನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಉತ್ತೇಜನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲವೇ ಕಾರಣ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಷಿ ತಮ್ಮ ವಿದಾಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿಬು ಬಾಖ್ರು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ವಕೀಲರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವಿ.ಡಿ. ಕಾಮರಡ್ಡಿ ಅವರ ಹಾರ್ದಿಕ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಾರ್, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಅಪಾರವಾದ ಕಲಿಕೆ ದೊರೆತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯಾಧಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ತಮ್ಮ ತಂದೆಗೆ ಅವರು ಧನ್ಯವಾದ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೂ ಅವರು ಕೃತಜ್ಞತೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.

“ಅನಾಥರು ಮತ್ತು ಬಡವರ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಕರುಣೆ ನನಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನೀಡಿತು. ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿರುವ ನನ್ನ ತಾಯಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಂತರು. ನಾನು ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವು ಕೇವಲ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಸಮಾಜಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಗುರುಗಳು ನನ್ನ ಜಗತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಾನು ಇಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಋಣಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ.”

ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಪೀಠದ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸದಾ ಸಹಕಾರ, ಸೌಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಯೋಚಿತ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರೆಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷುಣ್ಣ ನೈತಿಕತೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತದ್ದು ತಮ್ಮ ಸೌಭಾಗ್ಯವೆಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

“ನಮ್ಮ ಚರ್ಚೆಗಳು ಸಹಮತವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿರಲಿ, ಸದಾ ನ್ಯಾಯದ ಮೇಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬದ್ಧತೆಯಿಂದಲೇ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತವಾಗಿದ್ದವು. ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಧನ್ಯವಾದಗಳು,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ತಮ್ಮ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ವಕೀಲರ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರು ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು:

“ನಿಮ್ಮ ವಾದಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದವು. ನಿಮ್ಮ ವಾದಗಳು ನನ್ನ ಸಹನೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದವು, ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಕುರಿತು ನನ್ನ ಅರಿವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಪಕ್ವಗೊಳಿಸಿದವು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ.”

ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ, ಪುತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಧನ್ಯವಾದ ಅರ್ಪಿಸಿದರು.

ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿ.ವಿ. ನಾಗರತ್ನ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅರವಿಂದ್ ಕುಮಾರ್, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಸ್.ಸಿ. ಶರ್ಮಾ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಬಿ. ವರಳೆ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎನ್.ವಿ. ಅಂಜಾರಿಯಾ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಆಲೋಕ್ ಅರಾಧೆ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಕ್ಕೂ ಅವರು ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಸಹಾಯಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನೀಡಿದ ಸಹಕಾರಕ್ಕೂ ಅವರು ಧನ್ಯವಾದ ತಿಳಿಸಿದರು.

ವಿದಾಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಷಿ ಅವರು, ಯಾವುದೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಿಲ್ಲದೆ, ಶಾಂತಿಯ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ಸ್ಮೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೊರಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಅಂತಃಕರಣದ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

“ಕಾನೂನು ಶಾಸನ ಸದಾ ವಿಜೃಂಭಿಸಲಿ. ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಸದಾ ಉಳಿಯಲಿ. ಈ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಆಶೆಯ ದೀಪವಾಗಿಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ,” ಎಂದು ಅವರು ಆಶಿಸಿದರು.

ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಾಷಣವನ್ನು ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು:

‘ಸರ್ವೇ ಭವಂತು ಸುಖಿನಃ, ಸರ್ವೇ ಸಂತು ನಿರಾಮಯಾಃ;ಸರ್ವೇ ಭದ್ರಾಣಿ ಪಶ್ಯಂತು, ಮಾ ಕಶ್ಚಿದ್ ದುಃಖಭಾಗ್ಭವೇತ್’ (ಎಲ್ಲರೂ ಸುಖಿಯಾಗಿರಲಿ, ಎಲ್ಲರೂ ರೋಗಮುಕ್ತರಾಗಿರಲಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಶುಭವನ್ನು ಕಾಣಲಿ, ಯಾರಿಗೂ ದುಃಖವು ತಟ್ಟದಿರಲಿ.)

24.01.1964 ರಂದು ಜನಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಷಿ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು, ವಕೀಲರಾಗಿ ಹೆಸರು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು 08.02.1995 ರಂದು ಮುನ್ಸಿಫ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು, ನಂತರ 06.07.2009 ರಂದು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.

ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಉಪ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕೇಂದ್ರ ಯೋಜನಾ ಸಂಯೋಜಕರು (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್), ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್), ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಜಿಲ್ಲಾ ಹಾಗೂ ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಪ್ರಧಾನ ಸಿವಿಲ್ ಹಾಗೂ ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

16.08.2022 ರಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, 16.04.2024 ರಂದು ಶಾಶ್ವತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ದಿನಾಂಕ 23.1.2026 ರಂದು ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.