ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ: 3 ವರ್ಷಗಳ ವಕೀಲಿಕೆ ನಿಯಮ ಸಡಿಲಿಸಬೇಕೇ..? – ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪರಿಗಣನೆ

ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ: 3 ವರ್ಷಗಳ ವಕೀಲಿಕೆ ನಿಯಮ ಸಡಿಲಿಸಬೇಕೇ..? – ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪರಿಗಣನೆ

ವಿಕಲಚೇತನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ವಕಾಲತ್ತು ಅನುಭವ ಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬೇಕೇ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ 3 ವರ್ಷಗಳ ವಕಾಲತ್ತು ಅನುಭವ ನಿಯಮದಿಂದ ವಿಕಲಚೇತನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ (Persons with Disabilities – PwD) ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬೇಕೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಎಲ್ಲಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದ (NLUs) ತಮ್ಮ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜೋಯ್ಮಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಬಿಶ್ನೋಯಿ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು, ವಿಕಲಚೇತನ ವಕೀಲರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯಲು 3 ವರ್ಷಗಳ ವಕಾಲತ್ತು ಅನುಭವ ನಿಯಮದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿ.ಆರ್. ಗವಾಯಿ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎ.ಜಿ. ಮಾಸಿಹ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೆ. ವಿನೋದ್ ಚಂದ್ರನ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಯ ಪ್ರವೇಶ ಮಟ್ಟದ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ವಕಾಲತ್ತು ಅನುಭವ ಅಗತ್ಯವೆಂಬ ಷರತ್ತನ್ನು ಪುನಃ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತ್ತು.

ವಿಚಾರಣೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ, ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:

“ಮೂಲ ಅರ್ಹತೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ನಿಯಮಗಳ ಸಮೂಹ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.”

ಎಲ್ಲಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ವಿಕಲಚೇತನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ದೊರಕುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವೇಳೆ,

“ಈ ನಿಯಮ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಿ, ವಿಶೇಷ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸದು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರವಾಗಿ ಹಾಜರಾದ ವಕೀಲರು, ಈ ನಿಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ದೋಷವೆಂದರೆ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು ವಿಕಲಚೇತನ ವಕೀಲರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸದಿರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಇದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.

ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ, ತಮ್ಮ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂವಾದಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 3 ವರ್ಷಗಳ ವಕಾಲತ್ತು ಅನುಭವ ನಿಯಮವು ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಿಂದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಪೀಠ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಎಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಬಾರದು ಎಂದು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ಕೆಲವು ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನಿರಾಶರಾಗಿದ್ದು, ಮನೋಭಂಗಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಲು ನಾವು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.

ಅನಂತರ ಪೀಠವು, ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಎಲ್ಲಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು) ತಮ್ಮ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿತು.

“ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ರೂಪಿಸುವ ಮೊದಲು, ಎಲ್ಲಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳಿಂದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು/ಸಲಹೆಗಳು ದೊರಕುವುದು ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಲಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು/ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದಲೂ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್‌ಗಳು ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾನ್ಯ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಮುಂದೆ ಇಡುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ“ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಹೇಳಿದೆ.

ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು 4 ವಾರಗಳೊಳಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿನಂತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣ ವಿವರಗಳು:

BHUMIKA TRUST v. UNION OF INDIA

W.P.(C) ಸಂಖ್ಯೆ: 001110 / 2025