ಇಲಾಖಾ ವಿಚಾರಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಜಾ ಸಹಜ ನ್ಯಾಯದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ: ಆರೋಪಿಯ ವಾದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ವಜಾ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ- ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್
ಇಲಾಖಾ ವಿಚಾರಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಜಾ ಸಹಜ ನ್ಯಾಯದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ: ಆರೋಪಿಯ ವಾದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ವಜಾ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ- ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್
ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ದಂಡನಾತ್ಮಕ ವಜಾಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದುರ್ವರ್ತನೆ ಆಧಾರಿತ ವಜಾಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೆ.ಎಸ್. ಹೇಮಲೇಖ ಅವರಿದ್ದ ಏಕಸದಸ್ಯ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಈ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಥವಾ ಕಳಂಕಿತ ಸ್ವಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲು, ಇಲಾಖಾ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಅಥವಾ ಎದುರಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸದೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯೋಗಿ ಒಮ್ಮೆ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿದ ನಂತರ, ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಇಲಾಖಾ ತನಿಖೆಯಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದೆ ವಜಾ ಆದೇಶ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಸಹ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಗಮನಿಸಿದೆ.
ಅರ್ಜಿದಾರರ ತಂದೆ ಕೆಎಸ್ಆರ್ಟಿಸಿ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ವಾಯವ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮವು 13.12.2024 ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿದ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ನಿಧನರಾದ ನಂತರ ಅರ್ಜಿದಾರರನ್ನು ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಸುಳ್ಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಶೋ-ಕಾಸ್ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ತರುವಾಯ, ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ, ಅವರು ಸಂಬಂಧಿತ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ನಿಗಮವು ಅವರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು.
ಆದೇಶವು ಕಳಂಕಿತ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಇಲಾಖಾ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸದೆ ಅಥವಾ ಆಪಾದಿತ ಪರಿಶೀಲನಾ ವರದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸದೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ವಾದಿಸಿದರು.
ನಕಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗಮನಿಸಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಮೇಲೆ ಕಳಂಕ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಿಗಮವು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಆದೇಶದ ರೂಪವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಲ್ಲ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅದರ ನೈಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು. ಆದೇಶವು ನಿರುಪದ್ರವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸರಿಯಾದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯದ ತತ್ವಗಳ ಅನುಸರಣೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರೊಬೇಷನರಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಸಹ, ಸಮಂಜಸವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡದೆ ಕಳಂಕವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಆದೇಶದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.
"... ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆದೇಶದ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯು ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರುಪದ್ರವವಾಗಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮುಸುಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಇಲಾಖಾ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ."
ಈ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ ಆದೇಶವು ಸರಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಇಲಾಖಾ ತನಿಖೆ ನಡೆಸದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡದ ಕಾರಣ, ಆದೇಶವು ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲ.
"... ವಜಾಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಪರಿಶೀಲನಾ ವರದಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ; ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆದಿಲ್ಲ, ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದೇಶವು ಕಳಂಕಿತ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ.
ಅದರಂತೆ, ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. 13.12.2024 ರಂದು ಹೊರಡಿಸಲಾದ ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿದಾರರನ್ನು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಯಿತು.
ಪ್ರಕರಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ : ಸಂಜುಕುಮಾರ್ ವಿರುದ್ಧ ವಿಭಾಗೀಯ ನಿಯಂತ್ರಕರು, ವಾಯುವ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ ಮತ್ತು ಅಧೀನ
ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿ ಸಂಖ್ಯೆ 101353/2025 (ಎಸ್-ಕೆಎಸ್ಆರ್ಟಿಸಿ)]