Registered Society: ಸಂಘಗಳ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯ್ದೆ : ನೋಂದಾಯಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ನಿಯಮಗಳು

Registered Society: ಸಂಘಗಳ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯ್ದೆ : ನೋಂದಾಯಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ನಿಯಮಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘಗಳ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯ್ದೆ 1960 ರಡಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಸಂಘಗಳು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ನೌಕರರ ಸಂಘಗಳು, ವಕೀಲರ ಸಂಘಗಳು, ವಿವಿಧ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಘಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಸಂಘಗಳು ಮುಂತಾದ ಸಾವಿರಾರು ಸೇವಾ ಸಂಘಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘಗಳ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯ್ದೆ 1960 ಅಡಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಸಂಘಗಳ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯ್ದೆ 1960 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಘಗಳು ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ವಿಧಿಸಲಾದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸತಕ್ಕದ್ದು.

 

1) ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಂಘದ ಸರ್ವ ಸದಸ್ಯರ ಮಹಾಸಭೆಯನ್ನು ಜರಗಿಸುವುದು

2) ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳು/ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮಹಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕ್ಲಪ್ತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು.

3) ಬೈಲಾ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಸಂಘದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದು.

ಈ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದೇ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಸಂಘವು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ?

ಸಂಘದ ಮಾನ್ಯತೆ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ರದ್ದಾಗುವುದೇ? ಸಂಘದ ಬೈಲಾ ನಿಯಮಾನುಸಾರ (Bye-laws) ಪ್ರಕಾರ ಭಕ್ತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸದೇ ಇರುವುದು ಸಂಘದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಬೈಲಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದೆ ನಡೆಸಿದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಡೆಸಿದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಇದೆಯೇ?

ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಸರಳವಾಗಿ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

1. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು / ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮ

ಕರ್ನಾಟಕ ಸೊಸೈಟೀಸ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೋಂದಾಯಿತ ಸಂಘವು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು:

ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರ ವಾರ್ಷಿಕ ಪಟ್ಟಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು,

ಸಂಘದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ. ಈ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಲ್ಲಿಸದಿರುವುದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉಲ್ಲಂಘನೆ (statutory violation) ಆಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಕೇವಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಂಘವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ:

ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿ (Registrar) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಅಥವಾ

ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಘವನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದರೆ (dissolved / wound up).

ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಬಂಧಿತ ಇಲಾಖೆ ಸಂಘವು “ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ, ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ನಡೆಯುವುದು ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ.

2. ಸಂಘವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆಯೇ?

ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ಸಂಘವು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ:

ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಅಥವಾ

ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಘವನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಅಥವಾ

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಸಂಘವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರೆ.

ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಆದೇಶ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಘವು ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ (default) ಇರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲಾಖೆಯ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಂಘದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಸ್ವಯಂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

3. ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ (Bye-laws) ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯತೆ

ಒಂದು ನೋಂದಾಯಿತ ಸಂಘದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಬಲ ಇರುವುದು ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ:

ಸಂಘವು ಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿತವಾಗಿರಬೇಕು

ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಕಾಯ್ದೆ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರಬಾರದು

ಹೀಗಾಗಿ, ಸಂಘದ ನೋಂದಣಿ ರದ್ದಾಗದಿರುವವರೆಗೆ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ನೋಂದಣಿ ರದ್ದಾದರೆ:

ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಬಲ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

4. ದಶಕದ ನಂತರ ನಡೆಸಿದ ಚುನಾವಣೆಯ ಮಾನ್ಯತೆ

ಚುನಾವಣೆಯ ಮಾನ್ಯತೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

(A) ನೋಂದಣಿ ರದ್ದಾಗಿರದಿದ್ದರೆ ಸಂಘವು ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಸಿದ ಚುನಾವಣೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು.

ಆದರೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದ ಕಾರಣ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು. ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ (regularisation) ಕೇಳಬಹುದು.

(B) ನೋಂದಣಿ ರದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ / ಸಂಘ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಸಂಘವು ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪರಿಣಾಮ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಆ ನಂತರ ನಡೆಸಿದ ಚುನಾವಣೆ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

5. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕ್ರಮ

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ: ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು

ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು. ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವುದು / ನಿಯಮಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (condonation / regularisation) ಪಡೆಯುವುದು. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರವೇ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದೆ ಇರುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಂಘವು ಸ್ವಯಂ ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಸಂಘವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಂಘವು ಇನ್ನೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ನೋಂದಣಿ ರದ್ದಾಗದಿದ್ದರೆ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಸಿದ ಚುನಾವಣೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಬಹುದು.

ಸಂಘಗಳ ಚುನಾವಣೆಯ ಮಾನ್ಯತೆ ಕುರಿತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಘವು

(“Central Association”) ನಡೆಸಿದ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?

ಈ ವಿಷಯಗಳು ಸೇವಾ ಸಂಘಗಳ (service associations) ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.

ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಒಂದು ಸಂಘ (Association) ಹೇಗೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ/ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ (inactive/defunct) ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದು ಮತ್ತೆ ಹೇಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸಂಘಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಂದೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಂತಿತ್ತು:

ಒಂದು ನೋಂದಾಯಿತ ಸಂಘವು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ (annual returns), ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು (accounts), ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು

ಸಲ್ಲಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆ ಸಂಘವು ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ:

ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಸಂಘದ ನೋಂದಣಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆ ಸಂಘವು ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿಯ (Registrar) ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯರಹಿತ (inactive/defunct) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕೋರಬಹುದು, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದು, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ತತ್ವ

ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವುದು:ಒಂದು ಸಂಘವು ಅದರ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ತನಕ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಅದು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ/ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸಂಘದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ

ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ, ಇಂತಹ ಸಂಘವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು: ಸಂಘಗಳ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಬಾಕಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಪರಿಶೀಲಿತ (audited) ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು

ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ (regularization) ವಿನಂತಿಸಬೇಕು.

ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಸಂಘವು ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಂತಹ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯ ಕಾನೂನು ಪರಿಣಾಮ

ಸಂಘವು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದಿರುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆ:

ಆ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡದೆ ಇರಬಹುದು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾನ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ನಂತರ ಸಂಘವು ತನ್ನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದರೆ, ಅದು ತನ್ನ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ (bye-laws) ಪ್ರಕಾರ ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು.

ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಿತಿ

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ತೀರ್ಪುಗಳು ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಂಘವು ಸ್ವಯಂ ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ (defunct) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಚುನಾವಣೆಗಳಂತಹ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಅಥವಾ ದಾಖಲೆಗಳ ನಿಯಮಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾವುದೇ ನೌಕರರ ಸಂಘವು 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆ ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ,

ಆಗ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಂತಿದೆ:

ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಸಂಘದ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆಯೇ?

ಹೌದು ಎಂದರೆ ಸಂಘದ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಮುಗಿದಿದೆ; ಚುನಾವಣೆಯೂ ಅಮಾನ್ಯ.

ಇಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಸಂಘ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ; ಆದರೆ ಬಾಕಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸದೆ ನಡೆಸಿದ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಗದೇ ಇರಬಹುದು.

ಕೇಂದ್ರ ಸಂಘ, ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಶಾಖಾ ಸಂಘಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (AGM) ನಡೆಸುವುದು ಹಾಗೂ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವೇ?

ಶಾಖಾ ಸಂಘಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (AGM) ನಡೆಸುವುದು ಹಾಗೂ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಖರವಾದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಡ್ಡಾಯತೆ ಆ ಶಾಖೆಗಳು ಹೇಗೆ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸೊಸೈಟೀಸ್ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1960 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು.

1. ಜಿಲ್ಲಾ / ತಾಲೂಕು ಶಾಖೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಸಂಘವಾಗಿದ್ದರೆ

ಜಿಲ್ಲಾ ಅಥವಾ ತಾಲೂಕು ಸಂಘವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸೊಸೈಟೀಸ್ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ನೋಂದಾಯಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ (separate legal entity) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು:

ತನ್ನ ಬೈಲಾ ಪ್ರಕಾರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (AGM) ನಡೆಸಬೇಕು. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ವಾರ್ಷಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವರದಿ ತಯಾರಿಸಬೇಕು.

ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರ ವಾರ್ಷಿಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೊಸೈಟಿಗಳ ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕರ್ತವ್ಯದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ (statutory non-compliance) ಆಗುತ್ತದೆ.

2. ಜಿಲ್ಲಾ / ತಾಲೂಕು ಶಾಖೆ ಕೇವಲ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಘದ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದರೆ,

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಸಂಘಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಸೊಸೈಟಿಗಳು ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಅವು ಕೇವಲ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಘದ ಶಾಖೆಗಳು ಅಥವಾ ಘಟಕಗಳು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಘವೇ ನೋಂದಾಯಿತ ಸೊಸೈಟಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಖೆಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಘದ ಸಂವಿಧಾನ ಅಥವಾ ಬೈಲಾ ಪ್ರಕಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಆಗ ಶಾಖೆಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ಮಹಾಸಭೆ ನಡೆಸುವ ಕಡ್ಡಾಯತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಘದ ಬೈಲಾ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಾಖೆಗಳು ತಮ್ಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆ ವರದಿಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಕೇಂದ್ರ ಸಂಘವೇ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಾಖೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿತವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳು ನೇರವಾಗಿ ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿಗೆ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

3. ಸಂಘದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಹಾಸಭೆಯ ಮಹತ್ವ

ವಾರ್ಷಿಕ ಮಹಾಸಭೆ (AGM) ನಡೆಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು, ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ AGMನಲ್ಲಿ:

ವಾರ್ಷಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ

ಸಂಘದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ

ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ

ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ

ಬಹು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ AGM ನಡೆಸದಿದ್ದರೆ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಮಾನ್ಯತೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು.

ನಂತರ ನಡೆಸುವ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು.

4. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ AGM ನಡೆಸದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಕಾನೂನು ಪರಿಣಾಮ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತವೆ:

ನಿರಂತರವಾಗಿ AGM ನಡೆಸದಿರುವುದು ಆಡಳಿತ ದುರುಪಯೋಗದ (maladministration) ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಕೆಳಗಿನ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು:

ಮಹಾಸಭೆ (AGM) ನಡೆಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.

ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವುದು. ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಸಂಘವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ವಿಲೀನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಸಂಘಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಸೊಸೈಟಿಗಳೇ?

ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನೊಂದಾಯಿತ ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಸಂಘಗಳು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ಮಹಾಸಭೆ (AGM) ನಡೆಸಿವೆಯೇ?

ಆ ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು (delegates) ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ?

ಶಾಖಾ ಸಂಘಗಳು AGM ನಡೆಸದೇ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡದೇ ಇದ್ದರೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸಂಘದ ಚುನಾವಣೆಯ ಚುನಾವಣಾ ಕಾಲೇಜು (electoral college) ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ದೋಷಪೂರಿತವಾಗಬಹುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಅಂಶ

ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಸಂಘಗಳು AGM ನಡೆಸಿ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು, ಅವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಸೊಸೈಟಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡ್ಡಾಯ, ಅಥವಾ ಅವು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಘದ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿದ್ದರೆ ಬೈಲಾ ಪ್ರಕಾರ ಕಡ್ಡಾಯ. ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಘದ ಚುನಾವಣೆಯ ಮಾನ್ಯತೆಗೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

✍️ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್, ಹಿರಿಯ ಶಿರಸ್ತೇದಾರರು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ