ವಕೀಲರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆ ನೋಂದಣಿಗೂ "ಉದ್ದಿಮೆ ಪರವಾನಿಗೆ" ಕಡ್ಡಾಯವೇ?- ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು

ವಕೀಲರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆ ನೋಂದಣಿಗೂ "ಉದ್ದಿಮೆ ಪರವಾನಿಗೆ" ಕಡ್ಡಾಯವೇ?- ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು

ವಕೀಲರ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ನೋಂದಾಯಿಸದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೋಂದಣಿಗಾಗಿ, ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿಬಂಧಕರು (Registrar) ವ್ಯಾಪಾರ ಪರವಾನಗಿ (Trade Licence) ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಕೊಲ್ಕತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿವಾಸ್ ಪಟ್ಟಾ ನಾಯಕ್ ಅವರಿದ್ದ ಏಕಸದಸ್ಯ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ನೋಂದಾಯಿಸದ ವಕೀಲರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವ ಮೆ. ಪಿನವಾ ಲೀಗಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ ನೋಂದಣಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು, ವ್ಯಾಪಾರ ಪರವಾನಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಿರಾಕರಣೆ ಹಿಂಬರಹವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದರು.

"ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ನೋಂದಾಯಿಸದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೋಂದಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರವಾನಗಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸೊಸೈಟಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರೇತರ ನಿಗಮಗಳ ನಿಬಂಧಕರು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಅರ್ಜಿದಾರರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮೆ. ಪಿನವಾ ಲೀಗಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿ ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1932ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೋಂದಣಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೂ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರವಾನಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಪುನಃ ಪುನಃ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತ್ತು.

ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಗದಿತ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಭಾರತೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1932ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 58 ರಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಬಳಿಕ, ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದ

ವ್ಯಾಪಾರ ಪರವಾನಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿರುವುದು ಮನಬಂದಂತೆ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ವಕೀಲರ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರವಾನಗಿ ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ವಾದಿಸಿದರು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಭಾರತೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1932ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 58 ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೋಂದಣಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಗದಿತ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಿಗದಿತ ಶುಲ್ಕದೊಂದಿಗೆ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರು, ವ್ಯವಹಾರ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶದ ನಿಬಂಧಕರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಸೆಕ್ಷನ್ 59 ಪ್ರಕಾರ, ಸೆಕ್ಷನ್ 58 ರಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿಬಂಧಕರು ತೃಪ್ತರಾದ ನಂತರ, ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುವುದು ಅವರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

"ಸೆಕ್ಷನ್ 58 ರಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಪೂರೈಸಿರುವುದರಿಂದ, ನಿಬಂಧಕರು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕರ್ತವ್ಯ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಹೇಳಿತು.

ತೀರ್ಪು

ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೋಂದಣಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರವಾನಗಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ನಿಬಂಧಕರು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.

ಅದರಂತೆ, ಅರ್ಜಿದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಿ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಿಬಂಧಕರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು.

ಪ್ರಕರಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ:

ಡಾ. ಅರ್ಜುನ್ ಚೌಧರಿ ವಿರುದ್ಧ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತಿತರರು

ಕೊಲ್ಕತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌