ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗುವಿಗೆ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಇಲ್ಲ: ಸೇವಾ ನಿಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದ್ದೇನು..?

ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗುವಿಗೆ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಇಲ್ಲ: ಸೇವಾ ನಿಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದ್ದೇನು..?

ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗುವಿಗೆ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಸೇವಾ ನಿಯಮವನ್ನು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ

ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಂತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಹಿಳಾ ನೌಕರರಿಗೆ ನಂತರದ ಮಗುವಿನ ಜನನಕ್ಕೆ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ; ಹಿಂದಿನ ಮಕ್ಕಳ ಜನನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರದಿದ್ದರೂ ಇದೇ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗುವಿನ ಜನನಕ್ಕೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ.

*ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗುವಿಗೆ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಏಕೆ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು?*

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮಂಜು ರಾಣಿ ಚೌಹಾಣ್ ಅವರ ಪೀಠವು, ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗುವಿನ ಜನನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿತು. ಅರ್ಜಿದಾರರಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಶಶಿ ಕುಮಾರಿ, 2026ರ ಜೂನ್ 19ರಂದು ತಮ್ಮ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯ ಮನವಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು.

ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗುವಿನ ಜನನಕ್ಕಾಗಿ ಆರು ತಿಂಗಳ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ನೀಡುವಂತೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿದ್ದರು.

ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರು, ಮೊದಲ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳ ಜನನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗುವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮನವಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿರುವುದು ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಅಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.

ಆದರೆ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಮನವಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಆರ್ಥಿಕ ಕೈಪಿಡಿಯ ಸಂಚಿಕೆ 11 ಭಾಗ 2 ರಿಂದ 4 ಅಧ್ಯಾಯ 10ರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿತು.

*ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ?*

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಮಂಡಿಸಲಾದ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಖಾಯಂ ಅಥವಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮಹಿಳಾ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಮಗುವಿನ ಜನನಕ್ಕಾಗಿ 180 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ಅದೇ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳಾ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಂತ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಆಕೆ ಇತರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಗೆ ಅರ್ಹಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಮತ್ತೊಂದು ಮಗುವಿನ ಜನನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗುವಿನ ಜನನಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ವಾದಿಸಿತು.

ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ವಾದವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.

“ಈ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮಂಜು ರಾಣಿ ಚೌಹಾಣ್ ಹೇಳಿ, ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದರು.

*ಹಿಂದಿನ ಮಕ್ಕಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಜೆ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ ನಿಯಮ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ?*

ಅರ್ಜಿದಾರರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳ ಜನನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗುವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾದಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೆ, ಈ ವಾದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಂತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರ್ಥಿಕ ಕೈಪಿಡಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಅಂದರೆ, ಹಿಂದಿನ ಮಕ್ಕಳ ಜನನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯನ್ನು ಪಡೆಯದೆ ಇದ್ದಿರುವುದು ನಂತರದ ಮಗುವಿನ ಜನನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ನಿಯಮವನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

*ಗರ್ಭಪಾತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಿಯಮ*

ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಆರು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ರಜೆ ನೀಡಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅವಕಾಶವಿದೆ.

ಆದರೆ ಇದು ನಿಗದಿತ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

*ಟೈಪ್ ಮಾಡಲಾದ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಕುರಿತು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸೂಚನೆ*

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನೂ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಮನಿಸಿದೆ.

ಅರ್ಜಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳ ಫೋಟೋಕಾಪಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಬದಲು ಟೈಪ್ ಮಾಡಲಾದ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಟೈಪಿಂಗ್ ದೋಷಗಳಿರುವುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತು. ಈ ಟೈಪ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆಗಳ ಫೋಟೋಕಾಪಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ವಿಭಾಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ದಾಖಲಿಸಿ, ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆಗಳ ಸರಿಯಾದ ಫೋಟೋಕಾಪಿಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು.

ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಆದೇಶದ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಅವರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು, ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸೂಚಿಸಿತು.

ಪ್ರಕರಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ಶ್ರೀಮತಿ ಶಶಿಕುಮಾರ್ ವಿರುದ್ಧ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು*

ಆದೇಶದ ದಿನಾಂಕ: 7 ಆಗಸ್ಟ್ 2026