ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ: ಸಂತಾನ ನಿರೋಧ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬಳಿಕ ಹೆರಿಗೆ ವೈದ್ಯರ ಲೋಪವಲ್ಲ- ಹೈಕೋರ್ಟ್

ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ: ಸಂತಾನ ನಿರೋಧ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬಳಿಕ ಹೆರಿಗೆ ವೈದ್ಯರ ಲೋಪವಲ್ಲ- ಹೈಕೋರ್ಟ್

ಸಂತಾನ ನಿರೋಧಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಫಲವಾದರೆ ವೈದ್ಯರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್

ಸಂತಾನನಿರೋಧಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮಹಿಳೆ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದಳು ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವೈದ್ಯರು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವೈದ್ಯರು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.

2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಆಶಿಶ್ ಶ್ರೋತಿ ಅವರು ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಲೇಡಿ ಕಿಶ್ವರ್ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಐದು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. 2004ರ ಮಾರ್ಚ್ 17ರಂದು ಅವರು ಶಿವಪುರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತಾನನಿರೋಧಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಆದರೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅವರು ಅದೇ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರೂ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ನಂತರ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2004ರ ಜುಲೈ 4ರಂದು ಬಂದ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿರುವುದು ತಿಳಿಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 25ರಂದು ಆರನೇ ಮಗುವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು.

ವೈದ್ಯರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದಲೇ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಫಲವಾಗಿ ತಾನು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ, ಮಹಿಳೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವೈದ್ಯರ ವಿರುದ್ಧ ₹1.5 ಲಕ್ಷ ಪರಿಹಾರ ಕೋರಿ ದಾವೆ ಹೂಡಿದರು.

ಆದರೆ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು 2006ರಲ್ಲಿ ಆ ದಾವೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಅವರು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಏನು ಗಮನಿಸಿತು?

ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಮಹಿಳೆಯೇ ಹಾಜರುಪಡಿಸಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯಿತು.

2004ರ ಜುಲೈ 4ರಂದು ಮಹಿಳೆಗೆ ಸುಮಾರು 22 ವಾರಗಳ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಸೋನೋಗ್ರಫಿ ನಡೆಸಿದ ವೈದ್ಯರು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದ್ದರು.

22 ವಾರಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ, ಆಕೆಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ 2004ರ ಮಾರ್ಚ್ 17ರಂದು ಸಂತಾನನಿರೋಧಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 25ರಂದು ಮಗುವಿನ ಜನನವಾಗಿರುವುದೂ ಇದೇ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿತು.

ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಫಲವಾದರೆ ವೈದ್ಯರೇ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೇ?

ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ State of Punjab v. Shiv Ram ಪ್ರಕರಣದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಗಮನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಸಂತಾನನಿರೋಧಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾಗುವುದು ಮಾತ್ರದಿಂದ ವೈದ್ಯರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ವೈದ್ಯರು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅಗತ್ಯವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ರೋಗಿಯು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕು.

ಹಿಂದಿನ Santra ಪ್ರಕರಣ ಏಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಿಲ್ಲ?

ಮಹಿಳೆಯ ಪರ ವಕೀಲರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ State of Haryana v. Smt. Santra ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂತಾನನಿರೋಧಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಫಾಲೋಪಿಯನ್ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಲೋಪ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ Santra ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿತು.

ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮೊದಲೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ದೂಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆರೋಪವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ತಾನು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ವೈದ್ಯರು ಅದನ್ನು ತಿಳಿಸದೆ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮುನ್ನ ನಡೆಸಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತು. ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ವೈದ್ಯರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.

ತೀರ್ಪಿನ ಸಾರಾಂಶ

ಹೈಕೋರ್ಟ್, “ಸಂತಾನನಿರೋಧಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ” ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪ್ರಕರಣದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, 2006ರ ತೀರ್ಪನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು ಮಹಿಳೆಯ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.

ಪ್ರಕರಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: Lady Kishwar v. State of M.P. and Others

ತೀರ್ಪಿನ ದಿನಾಂಕ: 16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026