ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಮೀಸಲು ಕಾನೂನು ರದ್ದು: ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು
ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಮೀಸಲು ಕಾನೂನು ರದ್ದು: ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು
ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಾನೂನನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅದನ್ನು ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯ ಮೇಲಿನ 50% ಮಿತಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತತ್ವವನ್ನು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ಎಂಬಂತೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸೋಮವಾರ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC) ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ (ST) ಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು 50% ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಾನೂನನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ, ಈ ಹೆಚ್ಚಳವು "ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿಭು ಬಖ್ರು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೆ.ಎಸ್. ಹೇಮಲೇಖಾ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು, ಕರ್ನಾಟಕ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ (ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿನ ನೇಮಕಾತಿಗಳು ಅಥವಾ ಹುದ್ದೆಗಳ ಮೀಸಲಾತಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2022 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ಮತ್ತು 4 ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ , ಈ ಎರಡು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.
ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ
ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ನೇತೃತ್ವದ ಹಿಂದಿನ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 1, 2022 ರಿಂದ ಪೂರ್ವಾನ್ವಯವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC) ಗಳಿಗೆ 15% ರಿಂದ 17% ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ (ST) ಗಳಿಗೆ 3% ರಿಂದ 7% ಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು. ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ (OBC) 32% ಮೀಸಲಾತಿ ಬದಲಾಗದೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ 50% ರಿಂದ 56% ಕ್ಕೆ ಏರಿತು.
1992 ರ ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ vs ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (1992) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ನಿರ್ದೇಶನದಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ 50% ಮಿತಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಹಲವಾರು ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಆದೇಶವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿತು.
ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ (ಬಿಬಿಎಂಪಿ) ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಮಹೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಮಿತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವೀಧರರಾದ ಸಾಗರ್ ಎಚ್‌.ಆರ್. ಮತ್ತು ಇತರರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಅರ್ಜಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯ ತೀರ್ಪು ಪೀಠವು ನೀಡಿತು.
*50% ತತ್ವ*
ರಾಜ್ಯವು ಮೀಸಲಾತಿಗಾಗಿ 50% ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಮೇಲೆ ಪೀಠದ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಗಮನವಿತ್ತು. ಮೀಸಲಾತಿಗಾಗಿ ಮಿತಿಯ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸಿದ್ಧ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಪೀಠವು ತನ್ನ 170 ಪುಟಗಳ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, 50% ಮಿತಿಯು ಕೇವಲ ವಿವೇಕದ ನಿಯಮವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವಕಾಶದ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವ ಬಂಧಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತತ್ವವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.
"ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಬಲದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, 50% ರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಈ ನಿಯತಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಪೀಠವು ಗಮನಿಸಿತು.
ರಾಜ್ಯದ ವಾದ
ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ (EWS) 10% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ 103 ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು 50% ನಿಯಮವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದೆ ಎಂಬ ರಾಜ್ಯದ ವಾದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.
EWS ಕೋಟಾವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಹತೆಯ ಪೂಲ್‌ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.