ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕರಣ: ಬಾಡಿಗೆದಾರರಿಗೂ ಭೂಮಾಲೀಕರ ಜೊತೆ ಸಮಾನ ಪರಿಹಾರ- ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು

ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕರಣ: ಬಾಡಿಗೆದಾರರಿಗೂ ಭೂಮಾಲೀಕರ ಜೊತೆ ಸಮಾನ ಪರಿಹಾರ- ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು

ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭೂಮಾಲೀಕ ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಸಮಾನ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಮಿತ್ ಬೋರ್ಕರ್ ಅವರಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ರಾಜ್ಯವು ಭಕ್ತರಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ನಿವಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಮುಂಬೈನ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಭಾದೇವಿ ಆಸ್ತಿಗಾಗಿ ಭೂಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬಾಡಿಗೆದಾರ ಸದಾನಂದ ಗ್ಯಾರೇಜ್ ನಡುವೆ ₹10.94 ಕೋಟಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪರಿಹಾರವನ್ನು 50:50 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲು ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಂಗಳವಾರ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಮಿತ್ ಬೋರ್ಕರ್ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2002 ರಂದು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗೆ ₹1,70,200 ಎಂದು 642.98 ಚದರ ಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ರಾಜ್ಯವು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

ವಿಶೇಷ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಸಿದ್ಧ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ದರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. 1894 ರ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 23 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಅಂತಹ ದರಗಳು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಬದಲಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಆಸ್ತಿಗಳ ನೈಜ ನೋಂದಾಯಿತ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿದರು. ಭೂಮಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ₹10.94 ಕೋಟಿಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳಿಗೆ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ₹3.85 ಲಕ್ಷ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಮೊತ್ತದ ಹಂಚಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಭೂಮಾಲೀಕರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತೀರ್ಪುನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಸದಾನಂದ ಗ್ಯಾರೇಜ್ 1971 ರಿಂದ ನಿರಂತರ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ 75 ಪ್ರತಿಶತ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಗ್ಯಾರೇಜ್ ಮಾನ್ಯ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಉದ್ಯೋಗವೆಂದು ಸಾಬೀತಾದರೂ, ಸಂಪೂರ್ಣ ತೆರೆದ ಪ್ಲಾಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ನಿಜವಾದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬೋರ್ಕರ್ ಗಮನಿಸಿದರು.

"ಭೂಮಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆದಾರರು ಅದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅದು ಅವರ ಸ್ವಂತ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು ಎಂಬಂತೆ ಮಾಲೀಕರು ಆಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಹೇಳಿದರು.

ಪ್ರಕರಣದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಮೊತ್ತದ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. "ಮಾಲೀಕರು ಗಣನೀಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಆದರೂ ಆ ಹಕ್ಕುಗಳು ಗ್ಯಾರೇಜ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಿತ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಹೇಳಿದರು.

ಸೆಂಚುರಿ ಡೆವಲಪರ್ಸ್‌ನ ಪರಿಹಾರ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಫ್ಲಾಟ್ ಖರೀದಿದಾರರ ಹಂಚಿಕೆ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಒಪ್ಪಂದದ ಪರಿಹಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಎಂಟು ವಾರಗಳ ಒಳಗೆ ಮೊತ್ತವನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಯಿತು

ಪ್ರಕರಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ವಿಶೇಷ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಅಧಿಕಾರಿ ವಿರುದ್ಧ ಕಾಪು ಎ ಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು