ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಮಗುವಿನ ಕಸ್ಟಡಿ: ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಗೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಅಡ್ಡಿಯಾಗದು- ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು
ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಮಗುವಿನ ಕಸ್ಟಡಿ: ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಗೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಅಡ್ಡಿಯಾಗದು- ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು
ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಮಕ್ಕಳ ಕಸ್ಟಡಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿರಕ್ಷೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಕೋರ್ಟ್ಗಳ ಆಕ್ಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಮಗುವಿನ ಕಲ್ಯಾಣ ಎರಡನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಮಕ್ಕಳ ಕಸ್ಟಡಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮುಸ್ಲಿಂ ತಾಯಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್, 1890 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಚಲವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.
ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಮಗುವಿನ ಹಿತವೇ ಮುಖ್ಯ ಪರಿಗಣನೆ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ರಿಟ್ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಮಗುವಿನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಿಶದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಮೊರೆ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪೀಠವು ಹೀಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ:
"ಕಸ್ಟಡಿ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಶಿಪ್ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಪಕ್ಷಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಬಹುದು; ಆದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಮಗುವಿನ ಹಿತವೇ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪಕ್ಷಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ನಡಿ ಕಸ್ಟಡಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ತಡೆಯಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."
ಪ್ರಕರಣದ ವಿವರ:
ಒಂದನೇ ಅರ್ಜಿದಾರರು 2013ರಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರತಿವಾದಿ ಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರು. ಈ ವಿವಾಹದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು. ವರದಕ್ಷಿಣೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಗಂಡನು ತನ್ನನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರ್ತಿ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೊರಹಾಕುವ ಮೊದಲು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ತನ್ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸಿ ತನ್ನ ಕಸ್ಟಡಿಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಪಕ್ಷಕಾರರ ವಾದ:
ಅರ್ಜಿದಾರರು, ಪಕ್ಷಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ತಾಯಿಗೆ ಶಿಶುಗಳ ಕಸ್ಟಡಿಯ ಹಕ್ಕು ಇದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು ತಲುಪುವವರೆಗೂ ಗಂಡು ಮಗುವಿನ ಕಸ್ಟಡಿ ತಾಯಿಗೇ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಮುಸ್ಲಿಂ ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವೆ ಕಸ್ಟಡಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ಮೂಲಕವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಅವರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪತಿ (ಪ್ರತಿವಾದಿ ಸಂಖ್ಯೆ 4) ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ತಂದೆಗೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಕಸ್ಟಡಿ ಪಡೆಯಲು ತಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು
ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್, 1890 ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಆಗಿದ್ದು, ಧರ್ಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾರನ್ನೂ ಹೊರತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. “ಗಾರ್ಡಿಯನ್” ಎಂಬ ಪದವು ವ್ಯಾಪಕ ಅರ್ಥ ಹೊಂದಿದ್ದು, “ಕಸ್ಟಡಿ” ಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1984 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಕೋರ್ಟ್ಗಳಿಗೆ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಡಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ರಿಟ್ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಮಗುವಿನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ವಿವರವಾದ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಹೇಳಿದೆ.
"ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಕೋರ್ಟ್ಗಳ ಆಕ್ಟ್, 1984 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 7ರ ವಿವರಣೆಯ (g) ಅಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಶಿಪ್, ಕಸ್ಟಡಿ ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಕೋರ್ಟ್ಗಳ ಆಕ್ಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಮಗುವಿನ ಹಿತವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇಂತಹ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬಹುದು."
ಮಗುವಿನ ಕಸ್ಟಡಿಯನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಮಗುವಿನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಒಳಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಕರಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: XXXX v. State of U.P. & Others
ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್