ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಧರ್ಮ ತಪ್ಪಾಗಿ ನಮೂದು: ಮೂಲ ಗುರುತು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಿವಿಲ್ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ- ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಧರ್ಮ ತಪ್ಪಾಗಿ ನಮೂದು: ಮೂಲ ಗುರುತು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಿವಿಲ್ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ- ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌

ಶಾಲಾ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಬಾಲಕನ ಹೆಸರನ್ನು 'ಶಾಹಿದ್', ಧರ್ಮವನ್ನು 'ಮುಸ್ಲಿಂ' ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಕರಣ: ಮೂಲ ಗುರುತನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ – ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್

ಮೀಸಲಾತಿಯ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಿಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಗುರುತು ಮತ್ತು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಧಾರವಾಡ ಪೀಠವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಅನುಸೂಚಿತ ಜಾತಿ, ಅನುಸೂಚಿತ ಪಂಗಡ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ (ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಇತ್ಯಾದಿ) ಅಧಿನಿಯಮ, 1990ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜಿಲ್ಲಾ ಜಾತಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿಯ (District Caste Verification Committee – DCVC) ಅಧಿಕಾರವು ಮೀಸಲಾತಿ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ ಕೋಡ್ (CPC)ನ ಸೆಕ್ಷನ್ 9 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು, ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಶಾಲಾ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ತಪ್ಪಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವುದನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಹಂಚಾಟೆ ಸಂಜೀವ ಕುಮಾರ್ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು, ಶಾಲಾ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಬಾಲಕನ ಹೆಸರನ್ನು "ಆರೂಷ್" ಬದಲಿಗೆ "ಶಾಹಿದ್" ಎಂದು ಹಾಗೂ ಧರ್ಮ/ಜಾತಿಯನ್ನು "ಹಿಂದೂ ಗೌಳಿ" ಬದಲಿಗೆ "ಮುಸ್ಲಿಂ" ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿರುವುದು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದೋಷವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಜನ್ಮದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಗುರುತು (ಹೆಸರು, ಧರ್ಮ, ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ) ಒಂದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಾದ ಶಾಲಾ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ವಾದಿಯು ಜಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಅಥವಾ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಲಾಭವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಜಿಲ್ಲಾ ಜಾತಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಶಾಲಾ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ ಮೂಲ ಗುರುತನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಹಂಚಾಟೆ ಸಂಜೀವ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ:

"ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಸೌಲಭ್ಯ ದೊರೆಯಬೇಕೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಜಾತಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಹೆಸರು, ಉಪನಾಮ, ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದಾಗ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ದಾವೆಯು CPC ಸೆಕ್ಷನ್ 9ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ."

ಮುಂದುವರಿದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ:

"ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಜಾತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿರ್ಧಾರ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ವಾದಿಯು ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದು, ಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಯ್ಕೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಪೋಷಕರು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತನಾಗಿದ್ದ."

*ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ*

ಕುಮಾರ್ ಆರೂಷ್, ತನ್ನ ತಂದೆ ರಾಕೇಶ್ ಕಲದಗಿ ಅವರ ಮೂಲಕ ದಾವೆ ಹೂಡಿ, ಶಾಲೆಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದಾಖಲಾತಿ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು "ಆರೂಷ್" ಬದಲಿಗೆ "ಶಾಹಿದ್" ಎಂದು ಹಾಗೂ ಜಾತಿ/ಧರ್ಮವನ್ನು "ಹಿಂದೂ ಗೌಳಿ" ಬದಲಿಗೆ "ಮುಸ್ಲಿಂ" ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತವು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಈ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಗುರುತನ್ನು ಘೋಷಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಕಡ್ಡಾಯ ಆದೇಶ ನೀಡುವಂತೆ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡಲಾಯಿತು.

ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರಧಾನ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಮತ್ತು ಜೆಎಂಎಫ್‌ಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು 2022ರ ಜನವರಿ 28ರಂದು ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ, ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್, ತಂದೆ ಹಾಗೂ ಸಹೋದರಿಯ ಜಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ "ಹಿಂದೂ ಗೌಳಿ" ಎಂದು ದಾಖಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ದಾವೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.

ಆದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರಧಾನ ಹಿರಿಯ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಮತ್ತು ಸಿಜೆಎಂ ಅವರು 2025ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8ರಂದು, ಮೊದಲು ಜಿಲ್ಲಾ ಜಾತಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು.

ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ವಾದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ನಿಯಮಿತ ದ್ವಿತೀಯ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

*ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿಪ್ರಾಯ*

1990ರ ಅಧಿನಿಯಮ ಹಾಗೂ ಕುಮಾರಿ ಮಾಧುರಿ ಪಾಟೀಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಯುಕ್ತ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (1994) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮೀಸಲಾತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ವಂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.

ತಂದೆ ಹಾಗೂ ಸಹೋದರಿ ಇಬ್ಬರೂ "ಹಿಂದೂ ಗೌಳಿ" ಸಮುದಾಯದವರಾಗಿರುವುದು ದೃಢಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಮಗನಿಗೂ ಅದೇ ಗುರುತು ಜನ್ಮಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಶಾಲೆಯು ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು "ಶಾಹಿದ್" ಹಾಗೂ ಧರ್ಮವನ್ನು "ಮುಸ್ಲಿಂ" ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದೋಷವಾಗಿದ್ದು, ಅವನ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ:

"ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದೇ ಆಗಿರಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪನ್ನು ಸಮರ್ಥ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಸರು, ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ದಾವೆಯನ್ನು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೂಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ಆ ಜಾತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಕೋರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು 1990ರ ಅಧಿನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕು."

ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ದ್ವಿತೀಯ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಮೊದಲ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲ ತೀರ್ಪನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.

ಅಲ್ಲದೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಶಾಲಾ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ಕುಮಾರ್ ಆರುಷ್ ವಿರುದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತಿತರರು