ಆಸ್ತಿ ವಿಭಜನೆ ವಿವಾದ: ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿ ಅರ್ಜಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್
ಆಸ್ತಿ ವಿಭಜನೆ ವಿವಾದ: ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿ ಅರ್ಜಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್
ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಜೀವಂತ ಸಂಗಾತಿಯಿದ್ದರೆ, ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಪತ್ನಿಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಬಳ್ಳಾರಿ ನಿವಾಸಿ ಮೀನಾ ಕುಮಾರಿ ಅವರು ವಿಭಜನಾ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಚಿನ್ ಶಂಕರ್ ಮಗದುಮ್ ಅವರಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.
ಮೀನಾ 2008 ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆ (Spectial Marriage Act -SMA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಫೀಕ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಜನಿಸಿತು. 2024 ರಲ್ಲಿ ರಫೀಕ್ ನಿಧನರಾದ ನಂತರ, ಅವರು ಬಾಕಿ ಇರುವ ಆಸ್ತಿ ವಿಭಜನಾ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಆದರೆ ರಫೀಕ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ ಫಿಜಾ ಬೇಗಂ ಮತ್ತು ಇತರರು ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.
ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2025 ರಂದು ಮೀನಾ ಅವರ ಹಕ್ಕನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗಳನ್ನು ರಫೀಕ್ ಅವರ ಕಾನೂನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ತರಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು.
ಮೀನಾ ಮತ್ತೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಮೊರೆ ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ಮದುವೆ ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮಗದುಮ್, ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆಯ ನ ಸೆಕ್ಷನ್ 4 ಪ್ರಕಾರ ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಜೀವಂತ ಸಂಗಾತಿಯಿದ್ದರೆ, ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಪತ್ನಿಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು.
ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ. ಹಿಂದಿನ ವಿವಾಹವು ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ವಿವಾಹವು ಅನೂರ್ಜಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಪುರುಷನಿಗೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಂಡತಿಯರನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಆ ತತ್ವವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಗಮನಿಸಿದರು.
ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆ ಒಂದು ಜಾತ್ಯತೀತ, ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣ ಕಾನೂನಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮಾನ್ಯ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಏಕಪತ್ನಿತ್ವವನ್ನು ಒಂದು ಷರತ್ತಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯ ವಿವಾಹದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನಾ ರಫೀಕ್ ಅವರ ವಿಧವೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು ಅವರ ಮಗಳು ಅವರ ಕಾನೂನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.