ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣ: ಕೈ ನಾಯಕರೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಿದ ಆರೋಪಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ರದ್ದತಿಗೆ ಹೈ ನಕಾರ

ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣ: ಕೈ ನಾಯಕರೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಿದ ಆರೋಪಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ರದ್ದತಿಗೆ ಹೈ ನಕಾರ

₹5.30 ಕೋಟಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣ: ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಆರೋಪಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಿರಾಕರಣೆ

ಸುಳ್ಳು ನೇಮಕಾತಿ ಆದೇಶಗಳು, ನಕಲಿ ಇ-ಮೇಲ್ ಐಡಿಗಳು, ಕಪಟ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲದ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ವಂಚನೆಯ ಕುರಿತು ದೂರು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ; ಸಂಪೂರ್ಣ ವಂಚನೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಕೊಡಿಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿ, ತಾವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ₹5.30 ಕೋಟಿ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಆರೋಪ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಆರೋಪಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾದ ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣದ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.

ಸಿಆರ್‌ಪಿಸಿ ಕಲಂ 482 ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆ (BNSS) ಕಲಂ 528ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿತು. ಈ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಸಿಸಿಬಿ ಪೊಲೀಸರು ಐಪಿಸಿ ಕಲಂಗಳು 506, 34, 120-ಬಿ, 419, 406, 504, 471, 468, 465 ಹಾಗೂ 420 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ. ನಾಗಪ್ರಸನ್ನ ಅವರ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು:

«"ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಳ್ಳು ಮತ್ತು ಕಪಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಕರಣದಂತಿದೆ. ದೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಆರೋಪಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಕಲಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಂಚನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ."»

ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರವಾಗಿ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಎಂ.ಟಿ. ನಾಣಯ್ಯ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಭಿಯೋಜಕ ಬಿ.ಎನ್. ಜಗದೀಶ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು.

*ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ*

ದೂರಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಆರೋಪಿಗಳು ತಾವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಭಾವಿ ನಾಯಕರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಕೊಡಿಸಬಹುದೆಂದು ಹಲವರಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಈ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನಂಬಿದ ಹಲವರು ಹಣ ಪಾವತಿಸಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ನೇಮಕಾತಿ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಆರೋಪದಂತೆ, ಆರೋಪಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವ ನಕಲಿ ಇ-ಮೇಲ್ ಐಡಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಹಣ ನೀಡಿದವರನ್ನು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿ, ನಕಲಿ ನೇಮಕಾತಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ನಂತರ ಇದು ವಂಚನೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದ ಬಳಿಕ ಹಣ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು.

ಅರ್ಜಿದಾರರು, ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾದರೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಯಾರೂ ಸ್ವತಃ ದೂರು ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ದೂರುದಾರನಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಭರವಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಹಾರವಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ, ನೆಗೋಷಿಯೇಬಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಕಲಂ 138ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಈ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.

ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ರಾಜ್ಯವು ಆರೋಪಿಗಳು ನಕಲಿ ನೇಮಕಾತಿ ಆದೇಶಗಳು, ನಕಲಿ ಇ-ಮೇಲ್ ಐಡಿಗಳು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಪಟ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಂಘಟಿತ ವಂಚನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು. ತನಿಖೆಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಒಟ್ಟು ₹5.30 ಕೋಟಿ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ದೂರಿನ ವಿಷಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅದು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಪಗಳ ಸಮೂಹವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ದೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ:

"ಪ್ರಥಮ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದೂರು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಪಗಳ ಸಂಕಲನವಾಗಿಲ್ಲ. ಅರ್ಜಿದಾರರು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಂಚನೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಏಳು ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ₹25 ಲಕ್ಷ, ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಮೂವರಿಂದ ಹಾಗೂ ಬಳಿಕ ಎಂಟು ಮಂದಿಯಿಂದ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹಂತದ ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಿವಿಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ವರ್ಗಾಯಿಸಿರುವ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ ₹5.30 ಕೋಟಿಯಷ್ಟಾಗಿದೆ."

ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ದಾಖಲಿಸಿತು.

ಕೇವಲ ಹಣ ಪಡೆದು ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡದ ಪ್ರಕರಣವಲ್ಲ; ಜನರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮೂಡಿಸಲು ಪೂರ್ವಯೋಜಿತವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ವಂಚನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ದೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಆರೋಪಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು.

ಈ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ:

"ಕೇವಲ ಹಣ ಪಡೆದು ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡದ ಆರೋಪ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಪ್ರಕರಣದ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ದೂರು ಕೇವಲ ಪ್ರಲೋಭನೆಯ ಆರೋಪವನ್ನು ಮೀರಿದ್ದು, ವಂಚನೆಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಮುಖವಾಡ ಹಾಕುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ."

ಆರೋಪಿಗಳು ನಕಲಿ ಇ-ಮೇಲ್ ಐಡಿಗಳು, ನಕಲಿ ನೇಮಕಾತಿ ಆದೇಶಗಳು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಪಟ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದರೆಂದು ದೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಕಲಿ ನೇಮಕಾತಿ ಪತ್ರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾದವರು ಸ್ವತಃ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ದೂರು ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.

ಈ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ:

"ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರು ಸ್ವತಃ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿಜವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಾತ್ರ ದೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಆರೋಪಗಳು ಅಳಿಸಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ವಿವರವಾದ ನಿರೂಪಣೆ ಅರ್ಥಹೀನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."

ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್‌ನ ಪ್ರಕರಣವು ಕೇವಲ ದೂರುದಾರನ ಗುರುತಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿಲ್ಲ; ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವಂಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೂ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು.

ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಯುವಕರ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಕನಸನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹಣ ಗಳಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ಸಂಚಿನಂತಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಮುಂದುವರಿದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ:

"ಪ್ರಸ್ತುತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸಂಗತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರಿಗಿಂತ, ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಯೋಜಿತ ವಂಚನೆಯನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆಯುವ ಕಥೆಯಂತಿವೆ. ಆರೋಪಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾದರೆ, ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಂಚನೆಯಲ್ಲ; ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಯುವಕರ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಆಶಯವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅಕ್ರಮ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ಸಂಚಾಗಿದೆ."

ಸುಳ್ಳು ನೇಮಕಾತಿ ಆದೇಶಗಳು, ನಕಲಿ ಇ-ಮೇಲ್ ಐಡಿಗಳು, ಕಪಟ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ವಂಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ತೀರ್ಮಾನ

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ತನಿಖೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅಥವಾ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ, ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ₹5.30 ಕೋಟಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ಮುಂದುವರಿಯಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು.

ಪ್ರಕರಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ಕುಮಾರಿ ಶಂಶಾದ್ ಬೇಗಂ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ವಿರುದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು