ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾನೂನು ತತ್ವ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಅಜಾಗರೂಕ ಆದೇಶ ಪರಿಣಾಮ: ಸಿವಿಲ್ ಜಡ್ಜ್ ಡಿಸ್‌ಮಿಸ್ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುದ್ರೆ

ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾನೂನು ತತ್ವ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಅಜಾಗರೂಕ ಆದೇಶ ಪರಿಣಾಮ: ಸಿವಿಲ್ ಜಡ್ಜ್ ಡಿಸ್‌ಮಿಸ್ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುದ್ರೆ

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದರೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಎಂದಲ್ಲ. "ಅಜಾಗರೂಕ” ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ವಜಾ ಆದೇಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿನಾಯಿತಿ (Judicial Immunity) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು. ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಅಂತಹ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ನೀಡಿದ್ದ ಎರಡು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸೇವೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಂಡಿದ್ದ ಮಾಜಿ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಆನಂದ್ ಪಾಠಕ್ ಮತ್ತು ಬಿ.ಪಿ. ಶರ್ಮಾ ಅವರ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು, ಶಹಡೋಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಿಯೋಹಾರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಜಡ್ಜ್ ಕ್ಲಾಸ್-I ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾಜಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಸೇವೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ್ದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.

ವಿಭಾಗೀಯ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು 13 ಮಾರ್ಚ್ 2015ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.

ಎರಡು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರೋಪಗಳು

ಸೇವೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಂಡ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 226ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ (ವರ್ಗೀಕರಣ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಪೀಲು) ನಿಯಮಗಳು 1966 ರ ನಿಯಮ **Rule 10(9)**ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ವಜಾ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ದುರ್ವರ್ತನೆ (misconduct) ಎಸಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಪೂರ್ಣ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಜಾ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ವಿಭಾಗೀಯ ವಿಚಾರಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಆರೋಪಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು.

ಮೊದಲ ಆರೋಪ

ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮರಳು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಬಿಡುಗಡೆ

ಅರಣ್ಯ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ 4 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012ರಂದು ನೀಡಿದ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಆರೋಪ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು. ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮರಳು ಸಾಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಲಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೆ, ಆ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಪ್ತಿ (confiscation) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈಗಾಗಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಇದೇ ವಾಹನವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಈ ಹಿಂದೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಅದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈಗಾಗಲೇ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತ್ತು. ಆ ತಿರಸ್ಕಾರದ ಆದೇಶವು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಟ್ಟದವರೆಗೂ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಿವಿದ್ದರೂ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ವಾಹನವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಆದೇಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಆರೋಪವಾಗಿತ್ತು.

ಎರಡನೇ ಆರೋಪ

FIR ಅಥವಾ Cognizance ಇಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೋಟಿಸ್

ಎರಡನೇ ಆರೋಪವು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಅಬಕಾರಿ ಕಾಯ್ದೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು. ಆರೋಪಿಯು ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಆತನನ್ನು ದೋಷಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೆ ನಂತರ, ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾದ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ನೋಟಿಸ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಥಮ ವರ್ತಮಾನ ವರದಿ , ಆರೋಪಪಟ್ಟಿ, ಅಥವಾ ಆರೋಪಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಜ್ಞೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಆದೇಶ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗದಿದ್ದರೂ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ವಿಚಾರಣಾಧಿಕಾರಿಯ ತೀರ್ಮಾನ

ವಿಭಾಗೀಯ ವಿಚಾರಣಾಧಿಕಾರಿ ಎರಡೂ ಆರೋಪಗಳು ಸಾಬೀತಾಗಿವೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು.

ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು “ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ವಿಚಾರಣಾಧಿಕಾರಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಮಿತಿಯೂ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೂ ಈ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಸೇವೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದವು.

“ಇದು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಲ್ಲ”

ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರು ವಿಭಾಗೀಯ ಕ್ರಮವು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆದೇಶಗಳ ಕುರಿತು ಉಂಟಾದ ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.

ಅಲ್ಲದೆ, ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿದಾರರು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಮ ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಆರೋಪ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ Abhay Jain v. High Court of Judicature for Rajasthan, Ramesh Chander Singh v. High Court of Allahabad ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚಿನ Nirbhay Singh Suliya v. State of Madhya Pradesh ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಅವರು ಅವಲಂಬಿಸಿದರು.

ತಪ್ಪು ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಸೇವೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಶಿಕ್ಷೆಯು ಅತಿಯಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಅಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.

ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿವಾದ

ರಾಜ್ಯದ ಪರ ಉಪ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಜನರಲ್ ಹಾಗೂ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪರ ವಕೀಲರು ಪ್ರತಿವಾದಿಸಿದರು.

ಪ್ರತಿ ತಪ್ಪಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆದೇಶವನ್ನೂ ದುರ್ವರ್ತನೆ ಎಂದು ಶಿಸ್ತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಬದಲಾಗಿ, ಅರ್ಜಿದಾರರ ನಡೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ Union of India v. K.K. Dhawan ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿರುವ ಅಪವಾದಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಅಂದರೆ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಡೆಗಣಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿದಲ್ಲಿ, ಆದೇಶವು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.

“ಶಿಸ್ತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ಸರಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ” ರಾಜ್ಯದ ವಾದವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.

ಪೀಠವು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ:

“ಶಿಸ್ತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆದೇಶದ ಸರಿಯೇ-ತಪ್ಪೇ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯವಲ್ಲ; ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದೂ ಅದರ ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.”

ಅರ್ಜಿದಾರರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ “ಶಿಸ್ತು ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಾಯಿತಿ” (absolute immunity from disciplinary jurisdiction) ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ಮೊದಲ ಆರೋಪದ ಕುರಿತು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ

ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅದೇ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜಪ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈಗಾಗಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದೇ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಅರ್ಜಿಗಳು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ “ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಿವು” ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.

ಆದರೂ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಹಿಂದೆ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತು.

ಎರಡನೇ ಆರೋಪ – “ದುರುದ್ದೇಶದ” ಸೂಚನೆ

ಯಾವುದೇ ದೂರು, FIR ಅಥವಾ cognizance order ಇಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗದೇ ಇದ್ದರೂ ನಂತರ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುವುದು “ದುರುದ್ದೇಶದ ಸೂಚನೆ” ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿತು.

ಇದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಮಗ್ರತೆ (integrity) ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (intellect) ಕುರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಶಿಕ್ಷೆ ಅತಿಯಾದದ್ದು ಅಲ್ಲ

ವಿಚಾರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಧಿಸಲಾದ ಶಿಕ್ಷೆ ಅಸಮಾನವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನೂ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.

ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.

ಸೇವೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು “ಆಘಾತಕಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆ" (shockingly disproportionate) ಶಿಕ್ಷೆ ಎಂದು ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಕರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.

ಹೀಗಾಗಿ, ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸೇವೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಮೇಲೂ ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಿಲ್ಲ.

ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ತತ್ವ

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದರೆ ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಾಯಿತಿ ಎಂದಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಕಡೆಗಣಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸುವುದು — ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದರೂ, ಅದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರದ ಅಜಾಗರೂಕ ಅಥವಾ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಬಳಕೆಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗದು ಎಂಬುದು ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ಎ‌ಕೆ‌ಪಿ ವಿರುದ್ಧ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು

ಆದೇಶದ ದಿನಾಂಕ: 3 ಜುಲೈ 2026

ನ್ಯಾಯಪೀಠ: ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಆನಂದ್ ಪಾಠಕ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿ.ಪಿ. ಶರ್ಮಾ