ಕೋರ್ಟ್‌ ಕಲಾಪದಲ್ಲಿ ವಕೀಲರ ಕರ್ತವ್ಯ ನೆನಪಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌: ಪರವಾದ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದ ವಕೀಲರ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ

ಕೋರ್ಟ್‌ ಕಲಾಪದಲ್ಲಿ ವಕೀಲರ ಕರ್ತವ್ಯ ನೆನಪಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌: ಪರವಾದ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದ ವಕೀಲರ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ

ವಕೀಲರ ಕರ್ತವ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸುವುದೇ ಹೊರತು, ತನಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಆದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುವುದಲ್ಲ: ವಕೀಲರ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.

ಮೃತ ದೂರುದಾರರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು ಪ್ರಕರಣದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ವಕೀಲರ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭಿಸುವಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.

ವಕೀಲರ ಕರ್ತವ್ಯವು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸುವುದೇ ಹೊರತು, ತಮಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಮೃತ ದೂರುದಾರರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು ಪ್ರಕರಣದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ವಕೀಲರ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಕ್ರಮ ಆರಂಭಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ (IPC) ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳಾದ 120B, 200, 404, 419, 420, 421, 423, 424, 426, 464, 467 ಮತ್ತು 468ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಪ್ರಥಮ ಮಾಹಿತಿ ವರದಿಯನ್ನು (FIR) ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಚ್.ಪಿ. ಸಂದೇಶ್ ಅವರ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ:

“ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರ ವರ್ತನೆಯು ತೀವ್ರ ಖಂಡನೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಈ ನ್ಯಾಯಸಂಸ್ಥೆಯ ಗೌರವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಕರಣ ಇದಾಗಿದೆ. ತಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ರೀತಿಯ ಆದೇಶವನ್ನು ವಕೀಲರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ವಕೀಲರ ಕರ್ತವ್ಯವು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸುವುದೇ ಹೊರತು, ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ಆದೇಶ ನೀಡುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಂತೆ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.”

*ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ*

ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರತಿವಾದಿಯಾಗಿದ್ದ ದೂರುದಾರರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನೋಟಿಸ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ದೂರುದಾರರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಅವರು 2021ರ ಮೇ 3ರಂದು ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ಪ್ರತಿಯನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ವಾರದ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಿತ್ತು.

ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರು ಅಗತ್ಯ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಹಲವು ಬಾರಿ ಕಾಲಾವಕಾಶ ಕೋರಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ನಂತರ ಮೃತ ಪ್ರತಿವಾದಿ ದೂರುದಾರರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು (Legal Representatives – LRs) ಪ್ರಕರಣದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯ

ಪ್ರಕರಣದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು, ದೂರುದಾರರ ವಾರಸುದಾರರು ಸ್ವತಃ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿರಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ಅವರ ಅಧಿಕಾರಪತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿತು.

ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾದ ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು:

“ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ, ವಾರಂಟ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೂರುದಾರರು ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, ಅವರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರು ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರು ಮಂಡಿಸಿದ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.”

ಅಗತ್ಯ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರು ಅದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಕರಣದ ಅರ್ಹತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ (merits) ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬ ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದವನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.

“ದೂರುದಾರರು ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದೂರುದಾರರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಕಾರರನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸದೆ ಯಾವುದೇ ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಕರಣದ ಅರ್ಹತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಅಸಭ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಅರ್ಜಿ ವಜಾ; ವಕೀಲರ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ

ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ವಕೀಲರ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು:

“ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಂತೆ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರು ತೋರಿದ ವರ್ತನೆಯು ಖಂಡನೀಯವಾಗಿದೆ. ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾದ ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳನ್ನು ವಕೀಲರು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಈ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಅಸಭ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ.”

ಪ್ರಕರಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ವಿ.ಎಂ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ವಿರುದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ

ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌