ಕಾಲಮಿತಿಯ ಅವಧಿ ಮೀರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸ್ವಾಧೀನದ ದಾವೆ ವಜಾಗೊಳಿಸಲು ಅರ್ಹ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್

ಕಾಲಮಿತಿಯ ಅವಧಿ ಮೀರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸ್ವಾಧೀನದ ದಾವೆ ವಜಾಗೊಳಿಸಲು ಅರ್ಹ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್

ಕಾಲಮಿತಿಯ ಕಾಯ್ದೆ, 1963ರ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 54, 59 ಮತ್ತು 64ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಸ್ವಾಧೀನದ ದಾವೆಗಳು ಕಾಲಮಿತಿಯ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ. ವಿವಾದಿತ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ವಿವಾದವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ತ ಘೋಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೋರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಆಸ್ತಿಯ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಕ್ಕಿನ ದಾವೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ.

ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಕಾಲಮಿತಿಯ ಕಾಯ್ದೆ, 1963ರ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 54, 59 ಅಥವಾ 64ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಆಸ್ತಿಯ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದಾವೆ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕೋರುವ ದಾವೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಮಿತಿ ಮೀರಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಅರವಿಂದ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ವಿಪುಲ್ ಎಂ. ಪಂಚೋಲಿ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು, ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಅಂತಿಮತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಿತಿಯ ಕಾನೂನನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಕ್ಕುಗಳ ಜಾರಿಗಾಗಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರುವವರ ಪರವಾಗಿ ಕಾನೂನು ನೆರವು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ತಿಳಿಸಿದೆ.

2012ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ್ದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಶ್ರೀಮತಿ ರಾನೋ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ತೀಸ್ ಹಜಾರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಸ್ವಾಧೀನದ ದಾವೆಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನು ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿತ್ತು.

1. ಸ್ವಾಧೀನದ ದಾವೆಯು ಕಾಲಮಿತಿಯ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು?

ಈ ವಿವಾದವು ನವದೆಹಲಿಯ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 4,132 ಚದರ ಗಜ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ನಿವೇಶನ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು.

ಮೃತ ಸೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರಾಗಿದ್ದ ವಾದಿಗಳು, 1952ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಮಾರಾಟ ಒಪ್ಪಂದದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸದರಿ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕು ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು.

ಸೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು 16.01.1950ರಂದು ನಾಥು ರಾಮ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಕಾಲೋನಿ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. 14.01.1952ರಂದು ಮಾಡಲಾದ ಮಾರಾಟ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಸದರಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಆ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಮಾರಾಟದ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ₹11,824 ಹಾಗೂ ಇತರ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ್ದರು.

ವಾದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿಮ್ಲಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಆಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಶೋಭಾ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ್ದರು. ಶೋಭಾ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಆ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ನಂತರ ಸೊಸೈಟಿಯು 03.12.1960ರಂದು ಶೋಭಾ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪುತ್ರ ಗುರ್ಬಾಕ್ಸ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಮಾರಾಟದ ಕ್ರಯಪತ್ರವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿತು.

ವಾದಿಗಳು, ಸದರಿ ಕ್ರಯಪತ್ರವು ಕೇವಲ ತೋರಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.

ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಗುರ್ಬಾಕ್ಸ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಸೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. 1954ರಿಂದಲೇ ತಾವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿವೇಶನದ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅಥವಾ ವಾದಿಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಪಡೆಯದೆ ತಾವೇ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಆದರೆ, ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕಾಗಿ ದಾವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು 1975ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕರಾರಿನ ಜಾರಿಗಾಗಿ (Specific Performance) ದಾವೆ ಹೂಡಲು ಮಿತಿಯ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಚ್ಛೇದ 54ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಮಿತಿಯು ಆಗಲೇ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ಅದೇ ರೀತಿ, ದಾಖಲೆಯ ರದ್ದತಿಗಾಗಿ ಅನುಚ್ಛೇದ 59ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಮಿತಿಯೂ ಮೀರಿತ್ತು.

ಹಿಂದಿನ ಸ್ವಾಧೀನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಸ್ತಿಯ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಅನುಚ್ಛೇದ 64ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಮಿತಿಯೂ ಮೀರಿತ್ತು.

ಹೀಗಾಗಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸದರಿ ದಾವೆಯು ಕಾಲಮಿತಿಯ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.

2. ಕೇವಲ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕಾಗಿ ದಾವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಏಕೆ ಸಾಕಾಗಲಿಲ್ಲ?

ಮಾರಾಟದ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕು ಅಥವಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು, ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಾಯ್ದೆ (Transfer of Property Act)ಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 54ರ ಪ್ರಕಾರ ಮಾನ್ಯವಾದ ಮಾರಾಟದ ಕ್ರಯಪತ್ರವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿ, ಅಗತ್ಯವಿರುವಂತೆ ನೋಂದಾಯಿಸಬೇಕು.

ಸೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟದ ಒಪ್ಪಂದವಿತ್ತೇ ಹೊರತು, ಅವರ ಪರವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಕ್ರಯಪತ್ರವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸೂಕ್ತ ಘೋಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಹಾರ ಅಥವಾ ದಾಖಲೆಯ ರದ್ದತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೋರದೆ ಕೇವಲ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ಕೋರುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಹೀಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು:

“ವಾದಿಗಳ ಸ್ವಾಧೀನದ ದಾವೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತರ್ಕವನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ವಾದಿಯ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಗಿ, ಆ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ಕೋರುವ ದಾವೆ ನಿರ್ವಹಣಾರ್ಹವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದ ಘೋಷಣೆಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೋರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.”

ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಕ್ರಯಪತ್ರವಿದ್ದು, ಅದರಿಂದ ವಾದಿಯ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದ ಅಥವಾ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ, ವಾದಿಯು ಕೇವಲ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ಕೋರುವ ಬದಲು ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದ ಘೋಷಣೆ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆಯ ರದ್ದತಿಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೋರಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.

3. ಎಸ್ಟಾಪೆಲ್ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 53A

ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಎಸ್ಟಾಪೆಲ್ (Estoppel) ತತ್ವವನ್ನೂ ಅನ್ವಯಿಸಿತು.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಘೋಷಣೆ ಅಥವಾ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನಂಬಿ ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ, ನಂತರ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನು ಈ ಹಿಂದೆ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಈ ತತ್ವದ ಸಾರವಾಗಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು:

“ಹಕ್ಕಿನ ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದ್ದರೆ, ಆತನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಆತನ ಮೂಲಕ ಹಕ್ಕು ಕೋರುವ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಲಿ, ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.”

ಮಾರಾಟದ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿನ ಷರತ್ತುಗಳು ಈಡೇರದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ನಂತರ ನಿವೇಶನವನ್ನು ಗುರ್ಬಾಕ್ಸ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸದೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಸೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಅವರ ಮೂಲಕ ಹಕ್ಕು ಕೋರುವವರು ಆಸ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಎಸ್ಟಾಪೆಲ್ ತತ್ವವು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 53A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಕರಾರಿನ ಅನುಷ್ಠಾನದ (Part-performance) ತತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಇಲ್ಲವೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ವಾದಿಗಳು ಆಸ್ತಿಯ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಒಪ್ಪಂದದಡಿ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ತಾವು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದೆವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಸೆಕ್ಷನ್ 53Aರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ವಾದಿಗಳು ಪೂರೈಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.

4. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು

ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನದ ದಾವೆಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ್ದ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ತೀರ್ಪನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು.

ಪ್ರಕರಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: Smt. Rano Singh And Others Vs. Sh. Gurbax Singh (D) Thr. LRs And Others

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌