ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಬಿ ಪದವೀಧರರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗವಲ್ಲ: ಕಾನೂನು ಪದವೀಧರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನೌಕರರ ಭಡ್ತಿ ಕೋಟಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್
ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಬಿ ಪದವೀಧರರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗವಲ್ಲ: ಕಾನೂನು ಪದವೀಧರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನೌಕರರ ಭಡ್ತಿ ಕೋಟಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್
ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಬಿ ಪದವೀಧರರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗವಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿರುವ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಕಾನೂನು ಪದವೀಧರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನೌಕರರ ಭಡ್ತಿ ಕೋಟಾವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.
'ರೋಹನ್ ಶರ್ಮಾ ವಿರುದ್ಧ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ' ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜಿ. ಎಸ್. ಅಹ್ಲುವಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಅನುರಾಧಾ ಶುಕ್ಲಾ ಅವರಿದ್ದ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠ (ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಪೀಠ) ನವೆಂಬರ್ 2, 2026ರಂದು ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಕೇವಲ ಕಾನೂನು (LL.B.) ಪದವಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಷ್ಟೇ ಕಚೇರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ (Ministerial Staff) ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಎಡಿಪಿಒ (ADPO) ಹುದ್ದೆಗೆ ಗುಮಾಸ್ತರಿಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ಶೇ. 10ರಷ್ಟು ಬಡ್ತಿ ಕೋಟಾವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ.
'ವರ್ಗ-III' (Class III) ಗುಮಾಸ್ತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ 'ವರ್ಗ-II' (Class II) ಹುದ್ದೆಯಾದ 'ಸಹಾಯಕ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಯೋಜನಾ ಅಧಿಕಾರಿ' (ADPO) ಹುದ್ದೆಗೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ 10% ಬಡ್ತಿ ಕೋಟಾವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.
ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರಾಂಶ ಹೀಗಿದೆ;
• ಪದವೀಧರರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗವಿಲ್ಲ: , ಎಲ್.ಎಲ್.ಬಿ. (LL.B.) ಪದವಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಚೇರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ (ministerial staff) ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಗುಮಾಸ್ತರು, ಸಹಾಯಕ ದರ್ಜೆ-III ಮತ್ತು ಎಪಿಸಿಡಿ (APCD) ದರ್ಜೆ-III ನೌಕರರು ಒಂದೇ ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಹತೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೇವಲ ಕಚೇರಿ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕಾನೂನು ಪದವೀಧರರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಡ್ತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಂಜಸವಾದ ತಾರ್ಕಿಕ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ.
• ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ "ಹಿಂಬಾಗಿಲಿನ ಪ್ರವೇಶ" (Backdoor Entry): ವರ್ಗ-III ಗುಮಾಸ್ತ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ವರ್ಗ-II ಗೆಜೆಟೆಡ್ ಅಭಿಯೋಜಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆಯುವುದು, 'ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ'ದ (PSC) ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. 'ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಯೋಜನೆ (ಗೆಜೆಟೆಡ್ ಸೇವೆಗಳು) ನೇಮಕಾತಿ ನಿಯಮಗಳು, 1991'ಕ್ಕೆ 2002ರಲ್ಲಿ ತಂದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ 14, 16 ಹಾಗೂ 21ನೇ ವಿಧಿಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ (ultra vires) ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಘೋಷಿಸಿದೆ.
• ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವ: ಗುಮಾಸ್ತ ಹುದ್ದೆಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಸೆಳೆದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಎಡಿಪಿಒ (ADPO) ಆಗಲು ವ್ಯಕ್ತಿಯು 'ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಬಾರ್ ಪರೀಕ್ಷೆ'ಯನ್ನು ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದ, ನೋಂದಾಯಿತ ವಕೀಲರಾಗಿರಬೇಕು. ಆದರೆ, 'ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'ದ ನಿಯಮ 49ರ ಪ್ರಕಾರ, ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ವಕೀಲರಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಹಿಂದಿನ ಬಡ್ತಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ: ಈ ಕೋಟಾದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಡ್ತಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಡೆಹಿಡಿದಿದೆಯಾದರೂ, ಈ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾಗುವ ಮೊದಲೇ ನೀಡಲಾದ ಬಡ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ ನೌಕರರನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ.