ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಪದೋನ್ನತಿ ವೇಳೆ ಭಿನ್ನಾಂಶಗಳ ಪರಿಗಣನೆ: ಹುದ್ದೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಲೆಕ್ಕ ಹೇಗೆ ಗೊತ್ತೇ..?

ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಪದೋನ್ನತಿ ವೇಳೆ ಭಿನ್ನಾಂಶಗಳ ಪರಿಗಣನೆ: ಹುದ್ದೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಲೆಕ್ಕ ಹೇಗೆ ಗೊತ್ತೇ..?

ರೋಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಹುದ್ದೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಿನ್ನಾಂಶಗಳನ್ನು ಫ್ರ್ಯಾಕ್ಷನ್‌ಗಳನ್ನು (fractions) ಕಡೆಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ

ರೋಸ್ಟರ್ ಮೀಸಲಾತಿ ಅನ್ವಯಿಸಿ ಸರಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಪದೋನ್ನತಿ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವಾಗ ಭಿನ್ನಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಕೇಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 50 ಹುದ್ದೆಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗೆ 17 ಶೇಕಡ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಬೇಕು. ಅಂದರೆ 8.5 ಹುದ್ದೆಗಳು ಲಭ್ಯ ಇವೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವಾಗ 8 (ಎಂಟು) ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಭಿನ್ನಾಂಶ 0.5 ಅನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಬೇಕು.

ಈ ತತ್ವವು ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಜ್ಞಾಪನಗಳು, ಅಧಿಕೃತ ಜ್ಞಾಪನಾ ಪತ್ರ (Official Memorandum – OMs) ಗಳಿಂದ ಉಗಮಿಸಿದೆ.

ಸದರಿ ಜ್ಞಾಪನಾ ಪತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಿನ್ನಾಂಶವು 0.5 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣಾಂಕಗೊಳಿಸುವ (rounding off) ಮೂಲಕ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ವಿವರಗಳು

ಭಿನ್ನಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವ ನಿಯಮ:

ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Personnel, Public Grievances and Pensions – DoPT) ನೀಡಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಕ್ಯಾಡರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅನುಮೋದಿತ ಒಟ್ಟು ಹುದ್ದೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಹುದ್ದೆಗಳ ನಿಖರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ “ಯಾವುದೇ ಭಿನ್ನಾಂಶಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಉದ್ದೇಶ:

ಭಿನ್ನಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದರ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ, ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 50%) ಮೀರುವಂತಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಭಿನ್ನಾಂಶಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣಾಂಕಗೊಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ (rounding) ಈ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಹುದ್ದೆ ಆಧಾರಿತ ರೋಸ್ಟರ್ (Post-Based Roster):

ಈ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು ವಾರ್ಷಿಕ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾಡರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಹುದ್ದೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪಾದ R.K. Sabharwal ವಿರುದ್ಧ State of Punjab ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪೂರ್ವಾಧಾರ (Judicial Precedent):

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ತೀರ್ಪುಗಳು ಕೂಡ ಪೂರ್ಣಾಂಕಗೊಳಿಸುವುದರ (rounding off) ಮೂಲಕ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಭಿನ್ನಾಂಶವನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಹುದ್ದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರವು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಸೂಪರ್ ನ್ಯೂಮರರಿ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆ ಹೊರತು ರೋಸ್ಟರ್ ಮೀಸಲಾತಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಆಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಲುವಾಗಿದೆ

ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು:

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಭಿನ್ನಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 0.5 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಿನ್ನಾಂಶಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣಾಂಕಗೊಳಿಸುವುದರ (rounding) ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಸರಕಾರಿ ಆದೇಶ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಂತಹ ಆದೇಶಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕಾನೂನು ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ 50% ಮಿತಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಒಳಪಡಬೇಕು.

ಆದ್ದರಿಂದ, ರೋಸ್ಟರ್ ಪ್ರಕಾರ ಪದೋನ್ನತಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಹುದ್ದೆಯ ಭಿನ್ನಾಂಶವನ್ನು ಮೀಸಲಾತಿಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮಿತಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕಡೆಗಣಿಸಲೇಬೇಕು.

✍️ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್, ಹಿರಿಯ ಶಿರಸ್ತೇದಾರರು, ದ.ಕ. ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆ