ಸರ್ಕಾರಿ ಜಮೀನು ಅತಿಕ್ರಮದಾರರಿಗೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪರಿಹಾರ ದೊರಕದು: ಆಂಧ್ರ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು

ಸರ್ಕಾರಿ ಜಮೀನು ಅತಿಕ್ರಮದಾರರಿಗೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪರಿಹಾರ ದೊರಕದು: ಆಂಧ್ರ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು

ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿಯ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರಿಗೆ RFCTLARR ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ: ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್

ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಾಸ, ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್/ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅಕ್ರಮ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು 2013ರ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲ.

ವಿಜಯವಾಡದ ಗುನದಾಳ ಪ್ರದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಹಲವು ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ. ಮಾನ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಪೋರಂಬೋಕೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವವರು, ಭೂಸ್ವಾಧೀನ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಪುನಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ, 2013 (RFCTLARR ಕಾಯ್ದೆ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೇಳಲು ಅರ್ಹರಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಪೀಠವು, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಾಸ ಅಥವಾ ಪಾರಂಪರಿಕ ವಾಸದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅಕ್ರಮ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 3(r) ಮತ್ತು 3(n) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ “ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕ” ಅಥವಾ “ಆಸಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿ”ಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದಾಗ ಅವರು ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಹೇಳಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಹರಿನಾಥ್ ಎನ್. ಅವರು ಹೀಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ:

“ಅಕ್ರಮ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ 2013ರ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಅಕ್ರಮ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಇದು ಲಾಭದಾಯಕ ಕಾನೂನು ಆಗಿದ್ದು, ಮಾನ್ಯ ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕರು, ವಿವಿಧ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು, ಪಟ್ಟಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದವರು ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದಿಂದ ಮಾಲೀಕರಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಿಗಷ್ಟೇ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.”

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು, ತಾವು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಗುನದಾಳ (ವಿಜಯವಾಡ) ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ, ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು.

ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಮೊದಲಿಗೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, 1981ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಾಡ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತ್ತು.

ಅರ್ಜಿದಾರರು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಾಸ, ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಹಾಗೂ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಪಡೆದು ತಮ್ಮ ವಾಸವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು.

ರೈಲ್ವೆ ಓವರ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ (ROB) ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಾಗ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಭಾಗಶಃ ಕಾಲುವೆ ಭೂಮಿ, ಸಮಾಧಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ರಿವಾಸ್ ಕಾಲುವೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಪೋರಂಬೋಕೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಅರ್ಜಿದಾರರು, ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಅಧಿಕೃತ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಿ ಪರಿಹಾರ ಪಾವತಿಸಿದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.

ಆದರೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ, ಯಾವುದೇ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಬಳಿ ಮಾನ್ಯ ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಅಥವಾ ಪತ್ತಾ ಇಲ್ಲ, ಕೆಲವರು ನೋಂದಾಯಿಸದ ಮಾರಾಟ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್/ನೀರಿನ ಬಿಲ್ ಪಾವತಿ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಭೂಮಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾನವೀಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ವಸತಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಆ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೂಡಾ ತಿಳಿಸಿದರು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಥವಾ ನಿರಂತರ ವಾಸ ಅಕ್ರಮ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ತೆರಿಗೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮಾಲೀಕತ್ವ ಅಥವಾ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೂಡಾ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

2013ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ, ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಅಕ್ರಮ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರಿಗೆ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಅಕ್ರಮ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾಲೀಕರ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಸ್ಥಳಾಂತರವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತಾ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮಾನವೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಿತ ವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ವಸತಿ ಒದಗಿಸಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪುನರ್ವಸತಿ ಅಕ್ರಮ ವಾಸವನ್ನು ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಅರ್ಜಿದಾರರು 2013ರ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಅಥವಾ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.

ಕೇಸ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: Thota Venkatad ವಿರುದ್ಧ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ

ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್