-->
ಭೂವಿವಾದ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದ: ಖಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್‌ಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ- ಹೈಕೋರ್ಟ್‌

ಭೂವಿವಾದ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದ: ಖಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್‌ಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ- ಹೈಕೋರ್ಟ್‌

ಭೂವಿವಾದ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದ: ಖಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್‌ಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ- ಹೈಕೋರ್ಟ್‌




ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್‌ಗೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.


ಕಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ ನೀಡಿದ್ದ ಆದೇಶವೊಂದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಭೂ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಕಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್‌ಗೆ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.


ಸಾಸಾರಂ, ರೋಹ್ತಾಸ್‌ನ ಕಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ ನೀಡಿದ್ದ ಐತೀರ್ಪನ್ನು (Award) ರಾಜಿ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.


ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದದ ತಪಶೀಲು-ಸಿ (Schedule-C) ಯಲ್ಲಿ 1½ ಡೆಸಿಮಲ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಒಂದು ಜಮೀನಿನ ವಿವರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಲಿಪಿಕೀಯ ತಪ್ಪಿನಿಂದ (Typographical Mistake) ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿತ್ತು. ಸದ್ಭಾವನೆಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಈ ತಪ್ಪನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಐತೀರ್ಪನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದು ಅರ್ಜಿದಾರರ ಕೋರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.


ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಿ. ಅನುಪಮಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅವರ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ಹೀಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ:

"ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1987ರ ಕಲಂ 22-A ಮತ್ತು 22-B(1) ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಅದಕ್ಕೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಸಾರಂ, ರೋಹ್ತಾಸ್‌ನ ಕಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ 07.07.2011ರಂದು ನೀಡಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ಅಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ (Void ab initio)."


ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ


ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳ ತಂದೆಯವರು ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗದ ಪಾಲನ್ನು ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಗಡಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ (Metes and Bounds) ವಿಭಜಿಸಿ ನೀಡುವಂತೆ ಕೋರಿ ರೋಹ್ತಾಸ್‌ನ ಸಾಸಾರಂ ಕಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ಈ ವಿಭಜನೆಗೆ ಸರ್ವೇ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ವಕೀಲರ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಕೋರಿದ್ದರು.


ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.


ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳ ತಂದೆಯ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರ ಪೂರ್ವಜರಾದ ಜಾವಿತ್ ಶಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಮರೂಪ್ ಶಾ, ರಾಮಚರಿತರ್ ಶಾ ಮತ್ತು ರಾಮಸುಂದರ್ ಶಾ ಎಂಬ ಮೂವರು ಪುತ್ರರಿದ್ದರು. ರಾಮಸುಂದರ್ ಶಾ ಅವರಿಗೆ ಸಂತಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ರಾಮರೂಪ್ ಶಾ ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ವರು ಪುತ್ರರಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನೇ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಬಿಫಾನ್ ಶಾ ಮತ್ತು ಬಿಗನ್ ಶಾ ಅವರನ್ನು ಸಹ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.


ನಂತರ ವಿವಾದಿತ ಜಮೀನಿನ ಕುರಿತು ಪಕ್ಷಕಾರರ ನಡುವೆ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ ಐತೀರ್ಪು (Award) ನೀಡಿತ್ತು.

ಆದರೆ, ಟೈಪಿಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಲಿಪಿಕೀಯ ತಪ್ಪಿನ ಕಾರಣ ಜಮೀನಿನ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳು ಐತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗದೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿವೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.


ಹೀಗಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಜಮೀನಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಐತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.


*ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಮಾನ


ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1987ರ ಕಲಂ 22-A ಮತ್ತು 22-B(1) ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು, ಕಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್‌ಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ಆದರೆ, ಭೂಮಿಯ ಹಕ್ಕು, ಸ್ವಾಧೀನ ಅಥವಾ ವಿಭಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್‌ಗೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ತಿಳಿಸಿತು.


ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಯಂ ಲೋಕದಲತ್ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು


ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಕ್ಷಕಾರರಿಗೆ ಕೆಳಕಂಡ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು:


ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಕ್ಷಮ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.

ಅಥವಾ, ವ್ಯಾಜ್ಯ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿ (Pre-litigation Case) ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಸಾರಂ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.


*ಕಾನೂನು ಮಹತ್ವ:* ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಕಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್‌ನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಭೂ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯ ಹಕ್ಕು ಅಥವಾ ವಿಭಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಸಕ್ಷಮ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ


ಪ್ರಕರಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ಬಿಗನ್ ಶಾ ವಿರುದ್ಧ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯ

ಪ್ರಕರಣ ಸಂಖ್ಯೆ: Civil Writ Jurisdiction Case No. 20288 of 2025



Ads on article

Advertise in articles 1

advertising articles 2

Advertise under the article

  

  

  

Join our WhatsApp Channel Powered By : Online Pudu